Argumenten voor de brug weerlegd

Acht argumenten vóór de Dolhuysbrug die geen stand houden 

Voorstanders gebruiken regelmatig dezelfde argumenten om de aanleg van de Dolhuysbrug en het doortrekken van het fietspad de Rode Loper door de Kennemerstraat te rechtvaardigen. Zo zegt men dat de route naar het centrum via de Dolhuysbrug korter wordt en dat het een veel veiligere route is voor fietsers. Ook zal de drukte op het Kennemerplein minder problemen opleveren en wordt museum Het Dolhuys veel beter bereikbaar. En, zeggen ze, de Dolhuysbrug-route volgt de ‘historische lijn’ op oude kaarten, dus wat willen we nog meer? Een ander argument dat we geregeld horen: als de Dolhuysbrug er niet komt, wordt de Kennemerbrug afgesloten voor autoverkeer. En: de route door het Bolwerk gaat helemaal niet ten koste van groen. O ja, en het is alleen maar een handjevol buurtbewoners dat tegen is. Wij denken dat wie zich beter informeert, zal merken dat die argumenten geen stand houden. Hieronder vind je de argumenten vóór de Dolhuysbrug op een rij en kun je lezen waarom wij ervan overtuigd zijn dat ze niet kloppen.  

1) De aanleg van de Dolhuysbrug betekent een flinke verkorting van de fietsroute naar Noord 

Dit geldt voor lang niet alle fietsers. Voor forenzen uit Haarlem-Noord, die hun fiets  in de stalling bij het station op het Kennemerplein parkeren, is de nieuwe route via de Dolhuysbrug zelfs iets langer. Wie vanuit de richting Jansstraat naar het Noorden moet, blijft ook sneller via de huidige route; en fietsers die vanaf de Gedempte Oude Gracht komen, zullen voor de Noorderbrug-route blijven kiezen.

Alleen fietsers die tussen Haarlem-Noord en de binnenstad pendelen, hebben in dit opzicht dus voordeel van de Dolhuysbrug-route, mits ze via de Kruisstraat rijden. Het gaat hier echter maar om circa 130 meter winst, wat in het gunstigste geval een tijdswinst van zo’n 25 seconden oplevert (mits alle knelpunten op de nieuwe route geen enkele vertraging veroorzaken, wat niet waarschijnlijk is – zie ook argument 2).

Over de Dolhuysbrug naar de fietsenstalling aan het Kennemerplein is 12 meter langer!

Bovendien: de overheid voert een actief beleid om bewegen te stimuleren (en zo het risico op chronische ziekten te verlagen). Is het echt verdedigbaar om meer dan 3 miljoen gemeenschapsgeld aan deze minimale verkorting uit te geven? Wij vinden de kosten en de baten van dit plan niet met elkaar in overeenstemming.

De gemeente Den Haag pakt het anders aan: bij omleidingen voor fietsers hangen nu dit soort onderbordjes...

2) De Dolhuysbrug-route is veel veiliger voor fietsers

Dit is een veelgehoord argument, maar het tegendeel is waar: de route is juist een stuk verkeersonveiliger! Er zijn meer kruisingen waar fietsers auto’s en bussen tegenkomen dan op de huidige route (namelijk drie tegen één). Al jaren focussen voorstanders van de brug zich op die ene kruising op de bestaande route (bij het Kennemerplein) en verzwijgen structureel de knelpunten op de Dolhuysbrug-route. Onderstaande kaartjes maken dit duidelijk.

De bestaande route met één knelpunt

De Dolhuysbrug-route (bron: Fietsersbond jaar...): helemaal zonder knelpunten

De Dolhuysbrug-route volgens ons, inclusief vier onvermijdelijke nieuwe knelpunten:

Van beneden naar boven: 1) nieuwe kruising Prinsen Bolwerk, 2) kruising met de Schotersingel, 3) te krappe bocht bij Frans Halsstraat, 4) oversteek Schoterweg.

Vier belangrijke knelpunten op de Dolhuys-route

Op de Dolhuysbrug-route moeten fietsers, naast de 100 meter verplaatste oversteek over het Prinsen Bolwerk (de N200), een paar kruisingen over waar ook (vracht)auto’s en bussen rijden:

 

1) Meteen na het Dolhuys kruist de route de Schotersingel. Deze kruising is erg onoverzichtelijk omdat het Dolhuys elk zicht op verkeer van links (en voor de auto’s op de fietsers van rechts) wegneemt. Weliswaar rijden hier minder auto’s dan op de N200, maar de situatie blijft gevaarlijk. 

2) Ter hoogte van de Paul Krugerstraat moeten fietsers richting Oost/Cronjéstraat de Schoterweg oversteken. Hier kruisen ze bussen en auto’s. Er komt, zoals de plannen er nu uitzien, geen verkeerslicht. 

3) De grootste groep fietsers zal hier echter richting Noord blijven gaan. Zij moeten verderop, bij de kruising met de Kleverlaan, waar het fietspad een eenrichtingsfietspad wordt, ook de Schoterweg oversteken. Volgens de laatste plannen is het de bedoeling dat alle fietsers tegelijk groen licht op deze kruising krijgen, zodat ze in één keer schuin kunnen oversteken. Het verkeerslicht hoeft daarvoor volgens de voorstanders niet langer op groen te blijven, zodat de HOV-bus hier geen vertraging oploopt (voor deze buslijn krijgt de gemeente subsidie, maar dan mag hij geen seconde langer onderweg zijn dan noodzakelijk).
Hoe goed dat in de praktijk werkt, zie je op de huidige kruising van de N200 vlak voor de brug over het Spaarne: het is echt flink haasten om op tijd aan de overkant te zijn, zeker met kinderen. Fietsers botsen er bij het schuin oversteken ook regelmatig bijna op elkaar, terwijl het daar veel minder druk is dan het hier wordt. Kortom: vragen om ongelukken.  

4) Naast deze kruisingen is er het vierde en grootste knelpunt: de krappe bocht Frans Halsstraat/Kennemerstraat (waar eveneens de HOV-bus doorheen moet!). Hier is gewoon echt geen ruimte om te voldoen aan de veiligheidsnormen voor de minimale breedte van een tweerichtingsfietspad.


De bocht Kennemerstraat/Frans Halsstraat: geen ruimte voor een tweerichtingsfietspad!

Tenslotte wordt een deel van de route – het smalste, eerste stuk van de Kennemerstraat – een zogenaamde fietsstraat. Dit betekent dat fietsers en (vracht)auto’s deze straat gaan delen. De straat is echter te smal om een fietsstraat aan te leggen die qua breedte aan de wettelijke normen voldoet. Hierdoor ontstaat een situatie waarin fietsers en auto’s elkaar in de weg rijden en er geen ruimte is om veilig in te halen. Wij denken dat het helemaal niet zo prettig zal fietsen met een gehaaste automobilist bijna in je achterwiel of dat van je kind.

De smalle Kennemerstraat moet een fietsstraat worden.

Kortom: de afgescheiden rijstroken voor fiets-, (vracht)auto- en busverkeer op de huidige route worden op de Dolhuysbrug-route vervangen door onveiligere alternatieven.

3) “Ontvlechting van de verkeersstromen” is broodnodig, vooral rond het drukke Kennemerplein

De huidige kruising bij het Kennemerplein is zeker druk in de spits, maar verder is hij goed geregeld: de verschillende verkeersstromen (auto, bus, fiets, voetganger) hebben afgescheiden rijbanen, eigen opstelstroken en eigen verkeerslichten. Er is allang geen sprake meer van de chaos die er was vóór de herinrichting van het kruispunt. De enigen die hier voor echt gevaarlijke situaties zorgen, zijn degenen die het rode licht negeren, en dat blijft zo. Wachten voor het stoplicht en een ‘fietsersfile’ voorkom je niet door de kruising honderd meter op te schuiven, zoals in de plannen voor de Dolhuysbrug-route: de drukte verhuist immers gewoon mee. Sterker nog, de ‘vervlechting’ met autoverkeer neemt op de Dolhuysbrug-route juist flink toe (zie argument 2)!

4) Protesterende buurtbewoners moeten wijken voor het belang van alle fietsers in Noord

Het zijn niet alleen ‘een paar buurtbewoners’ die tegen de brug zijn.  Leden van de actiegroep komen uit verschillende wijken in Haarlem. Verschillende wijkraden in Noord zijn ook niet overtuigd door deze ‘oplossing’ en steunen het protest. De petitie tegen de brug is 25 januari 2018 aangeboden aan burgemeester Jos Wienen en verantwoordelijk wethouder Cora-Yfke Sikkema. Door de petitie te ondertekenen hebben 2.670 mensen zich uitgesproken tegen de aanleg van de Dolhuysbrug. Het lot van het Bolwerkenpark gaat dus niet alleen de direct omwonenden aan het hart.

In het recente beleidsdocument ‘Structuurvisie: Haarlem 2040’ wordt het Bolwerkenpark bovendien door de gemeente onomwonden ‘het belangrijkste park voor de binnenstad’ genoemd. Het stuk rond museum Het Dolhuys is zelfs tot ‘ambassadeursplek’ benoemd: een groene, rustige plek in een dichtbevolkt stadsdeel, van groot belang voor het welbevinden van de bewoners van de stad. Kortom: het belang van het park overstijgt in alle opzichten de buurt.

5) Voor de Dolhuysbrug hoeven helemaal geen bomen en parkeerplaatsen te sneuvelen

In 2012 was het de gemeente zelf die berekende dat er elf oude bomen in het park zouden sneuvelen voor de brug. Daarbij ging ze nog uit van een fietspad dat slechts 3,5 meter breed was (de officiële norm zegt 4,5 meter):

bron: ‘Variantenstudie en standpuntbepaling Rode Loper Noord’, 2012

Inmiddels heeft de gemeente ingezien, dat dat plan niet op bijval kon rekenen en zijn de plannen aangepast. Volgens de voorstanders zal er geen of wellicht één boom sneuvelen. Het fietspad komt echter wel onder de kronen en vrij dicht langs de stammen van de bomen te liggen, wat zeker niet goed is voor de bomen. Daarnaast is het de vraag de fundering van de brug wel aangelegd kan worden zonder schade toe te brengen aan de bomen. Hiernaar is nog onvoldoende onderzoek gedaan door de gemeente.

Wij denken nog steeds dat het niet mogelijk is een fietspad van 4,5 meter breed (CROW-veiligheidsnormen 2016) plus goede voetgangerspaden langs het Dolhuys te trekken (waarbij er ook nog een bepaalde afstand tot aan muren en randen moet blijven, een zgn. ‘schrikstrook’) zonder structurele schade aan groen, bomen en/of gebouw.

Om de bomen te kunnen sparen wordt in de nieuwe versie de brug wel een heel stuk langer en opvallender dan eerder het plan was, want hij moet voorbij de bomen ‘aanlanden’ om deze niet om te hoeven hakken. De door velen zo gewaardeerde rust en schoonheid van deze unieke locatie wordt hoe dan ook aangetast, terwijl er honderd meter naar rechts en tweehonderd meter naar links alternatieven zijn.

Moet de rust hier echt opgeofferd worden aan nog een brug ter hoogte van het Dolhuys? Honderd meter verder ligt de Kennemerbrug, hier goed te zien.

Stuk over parkeerplaatsen

6) De Dolhuysbrugroute volgt de ‘historische lijn’ op oude kaarten

Kaart uit de Atlas van Loon, 1646

Dit is een onzinnig argument, want de huidige situatie is onvergelijkbaar. Inderdaad liep er halverwege de zeventiende eeuw een (onverharde) weg naar Noord over de geplande Dolhuysbrug-route, zie afbeelding hierboven. Op diezelfde historische kaarten uit 1646 kun je bijvoorbeeld ook in een rechte lijn naar Alkmaar lopen, want het Noordzeekanaal bestond nog niet, net zomin als het overgrote deel van het huidige Haarlem, met name Haarlem-Noord. Sinds de sloop van de stadsmuren in de 19e eeuw, toen Haarlem haar status als vestingstad kwijtraakte, is de situatie onherroepelijk veranderd. Als we de oude situatie echt willen herstellen, moeten we dat dan ook platgooien?

Kaart van Nautz (1828) met de Noordelijke uitbreiding van de stad en de Bolwerken als wandelpark.

In een oude stad als Haarlem verwacht toch geen redelijk mens, dat nieuwe routes dwars door de stad met een liniaal getrokken kunnen worden, hoe handig dat ook zou zijn. Wie dat echt wil, kan beter verhuizen naar een nieuwe stad als Almere. We zullen ons moeten aanpassen aan de mogelijkheden van onze stad. Wij vinden dat het mooie Bolwerkenpark deels verruïneren voor een klein beetje tijdswinst daar niet onder valt.  

De Historische Vereniging Haarlem schreef het zo op in 2013:

7) Museum Het Dolhuys moet beter bereikbaar worden; bezoekers kunnen het nu niet vinden

De enige die dit argument hanteert, is de directeur van museum Het Dolhuys. Het is een particulier argument, niet in het belang van de stad. Bovendien vragen wij ons af of de komst van de brug wel in het voordeel van het museum is. Het museumcafé van het Dolhuys 'Thuys' verliest er een deel van haar aantrekkingskracht door: de mooie, rustige ligging. Nu zie je met mooi weer veel ouders op het terras zitten, terwijl hun kinderen veilig in het park rondom het café spelen.

Er is een zeer simpele oplossing voor toeristen én Haarlemmers die niet weten waar ze naartoe moeten: plaats goede bewegwijzering naar museum het Dolhuys op strategische plekken op de route.

8) Als de Dolhuysbrug er niet komt, wordt de Kennemerbrug afgesloten voor autoverkeer 

Het is NIET zo dat het aanleggen van de Dolhuysbrug enige invloed heeft op de plannen voor het al dan niet autoluw maken van de Kennemerbrug in de nabije toekomst. Hiermee zijn andere belangen gemoeid, in de eerste plaats dat van de HOV-busverbinding. Hooguit kun je stellen dat als de Kennemerbrug straks inderdaad autovrij/autoluw wordt, het nu aanleggen van de Dolhuysbrug honderd meter ernaast overbodige geldverspilling is geweest.

Zolang het niet duidelijk is wat er in groter verband met de autostromen in Noord gaat gebeuren, kan er ook nog niets met zekerheid gezegd worden over de fietsroutes. Het zou dan ook niet erg verstandig zijn om zonder enige garantie nu al miljoenen in één van die routes te pompen en er het historische park onomkeerbaar voor te beschadigen.